Bức tranh thanh khoản ngân hàng và quy định giao dịch mới 2026

Trong quý I/2026, hệ thống ngân hàng Việt Nam ghi nhận sự phân hóa rõ rệt về thanh khoản, với sự tồn tại song song của nhóm ngân hàng dư thừa vốn và nhóm ngân hàng đẩy mạnh vay mượn để mở rộng tín dụng [2]. Cùng thời điểm, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã làm rõ các quy định về việc dừng tính năng tự động chia nhỏ lệnh chuyển khoản trên 500 triệu đồng nhằm đảm bảo an toàn bảo mật và tuân thủ quy định sinh trắc học [1].

Key takeaways

• Vietcombank dẫn đầu hệ thống với vị thế ròng trên thị trường liên ngân hàng đạt hơn 214.000 tỷ đồng vào cuối quý I/2026 [2].
• VPBank ghi nhận vị thế ròng âm hơn 116.000 tỷ đồng do chiến lược chủ động sử dụng đòn bẩy để đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng [2].
• NHNN khẳng định việc dừng chia nhỏ lệnh chuyển khoản trên 500 triệu đồng là để tuân thủ quy định sinh trắc học, không gây ách tắc giao dịch [1].
• Hệ thống giám sát SIMO của NHNN đã hỗ trợ cảnh báo hơn 4,2 triệu lượt khách hàng, giúp ngăn chặn các giao dịch gian lận tiềm ẩn [1].

Sự phân hóa dòng vốn trong hệ thống ngân hàng

Bức tranh thanh khoản quý I/2026 cho thấy sự vận động trái chiều của dòng tiền trên thị trường liên ngân hàng [2]. Trong khi các ngân hàng quốc doanh như Vietcombank, VietinBank và BIDV đóng vai trò là những "hồ chứa" thanh khoản khổng lồ với lượng vốn bơm ròng lớn, thì các ngân hàng thương mại khác lại có chiến lược khác biệt [2]. Điển hình như HDBank, dù tăng trưởng tín dụng trên 10% nhưng vẫn duy trì được trạng thái dư thừa thanh khoản nhờ năng lực huy động vốn vượt trội [2].

Ngược lại, VPBank đại diện cho nhóm "máy hút" thanh khoản khi vay mượn quy mô lớn trên thị trường liên ngân hàng để đáp ứng tốc độ giải ngân nhanh chóng, với dư nợ tín dụng tăng hơn 10% chỉ trong ba tháng đầu năm [2]. Trong khi đó, Techcombank và MB lại đối mặt với áp lực thanh khoản khi dòng tiền gửi suy giảm, buộc các ngân hàng này phải tìm đến thị trường liên ngân hàng để cân bằng trạng thái [2]. Theo đánh giá, đây không phải là dấu hiệu căng thẳng mà là cơ chế điều hòa vốn hiệu quả, giúp tái phân bổ đòn bẩy cho toàn hệ thống [2].

Kiểm soát giao dịch và bảo mật thanh toán

Liên quan đến các giao dịch trực tuyến, NHNN đã yêu cầu các ngân hàng dừng tính năng tự động chia nhỏ lệnh chuyển khoản trên 500 triệu đồng [1]. Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, khẳng định quy định này nhằm tuân thủ Thông tư 50/2024/TT-NHNN về bảo mật sinh trắc học, tránh việc đối tượng lừa đảo lợi dụng chia tách lệnh để né tránh kiểm soát [1]. Các giao dịch từ 500 triệu đồng trở lên phải thực hiện qua hệ thống Thanh toán điện tử liên ngân hàng để đảm bảo an toàn và kiểm soát rủi ro [1].

Bên cạnh đó, hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro (SIMO) đang đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ tài khoản khách hàng [1]. Tính đến ngày 17/5, hệ thống này đã hỗ trợ hủy bỏ hoặc tạm dừng các giao dịch đáng ngờ với tổng số tiền hơn 4.500 tỷ đồng [1].

Why it matters

Việc quản lý thanh khoản và an ninh giao dịch là hai trụ cột chính để duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính trong năm 2026. Trong khi thị trường liên ngân hàng đang vận hành tốt vai trò điều tiết vốn, câu hỏi lớn vẫn nằm ở khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế thực [2]. Sự chuyển dịch của dòng tiền từ ngân hàng sang các kênh đầu tư khác như vàng, chứng khoán và bất động sản đang tạo ra áp lực cạnh tranh huy động vốn gay gắt hơn [2]. Đồng thời, việc NHNN siết chặt các quy định về sinh trắc học và an ninh mạng cho thấy nỗ lực không ngừng nhằm giảm thiểu rủi ro gian lận trong bối cảnh thanh toán số ngày càng phổ biến [1].